De rituelen stap voor stap

De Umrah bestaat uit vier onderdelen: de Ihram aannemen bij de Miqat, de Tawaf, de Sa'i en het scheren of knippen van het haar. Op deze pagina lopen we ze in volgorde langs, telkens met de veelgemaakte fouten erbij. De bijbehorende dua's vind je op de dua-pagina.

De gids vervangt geen geleerde

We beschrijven de uitvoering volgens de soennah in de hoofdlijnen waarover brede overeenstemming bestaat. Over details verschillen de wetscholen; raadpleeg bij twijfel een gekwalificeerde geleerde.

Stap 1: de Miqat en de Ihram

De Miqat is de grens rond Mekka die je niet mag passeren zonder in de gewijde staat van Ihram te zijn.

Waar neem je de Ihram aan?

• Vlieg je rechtstreeks naar Jeddah: je passeert de Miqat in de lucht (meestal Qarn al-Manazil of Yalamlam). Trek de Ihram-kleding aan vóór of tijdens de vlucht (op Schiphol of bij een tussenstop is praktischer dan in het vliegtuigtoilet) en spreek de intentie uit wanneer de bemanning of de app aangeeft dat de Miqat nadert.
• Reis je eerst naar Medina: je neemt de Ihram aan bij Dhul-Hulayfah (Abyar Ali), de Miqat net buiten Medina, onderweg naar Mekka. Dit is de rustigste optie: je kunt daar douchen, omkleden en bidden.

Ga je met de trein vanuit Medina, blijf je een extra Umrah verrichten of overnacht je in Jeddah voordat je doorreist naar Mekka? Dan wijkt het moment van de Ihram net iets af. De volledige uitleg met afstanden per Miqat en een overzicht per reisscenario staat op Miqat en Ihram: waar neem je de gewijde staat aan?.

Zo neem je de Ihram aan:

1. Reinig je: doe ghusl (grote wassing), knip nagels en verzorg je lichaam. Mannen mogen parfum op het lichaam aanbrengen (niet op de Ihram-kleding).
2. Kleed je: mannen dragen twee ongenaaide witte doeken (izar om het middel, rida over de schouder) en geen ondergoed of sokken; sandalen zijn de soennah. Vrouwen dragen gewone, bedekkende kleding; gezichtsbedekking (niqab) en handschoenen zijn in Ihram niet toegestaan.
3. Spreek de intentie uit bij de Miqat: "Labbayka Allahumma 'umratan" (hier ben ik, o Allah, voor een Umrah). Vanaf dat moment ben je muhrim.
4. Begin met de Talbiyah en herhaal deze onderweg veelvuldig; de tekst en vertaling staan op de dua-pagina.

Je mag de Ihram-kleding al ruim vóór de Miqat aantrekken, bijvoorbeeld in het hotel of op de luchthaven. De doeken zijn niet hetzelfde als de gewijde staat: die begint pas met de intentie en Talbiyah voor de Umrah. Voor het aannemen van de Ihram bestaat geen verplicht of afzonderlijk voorgeschreven gebed. Valt het moment samen met een verplicht gebed of een ander soennahgebed, dan kun je dat eerst bidden; het gebed is geen voorwaarde voor een geldige Ihram.

Een voorwaarde bij een reëel risico

Vrees je door ziekte of een ander concreet en onvermijdelijk beletsel de Umrah niet te kunnen voltooien, dan kun je bij het aannemen van de Ihram een ishtirat (voorwaarde) uitspreken. Dit is geen standaardzin voor iedere pelgrim. De tekst en bron staan op de dua-pagina. Vraag bij een daadwerkelijke verhindering een geleerde hoe je de Ihram beëindigt.

Wat is verboden in Ihram? Onder andere: parfum gebruiken, haren of nagels knippen, jagen, een huwelijk sluiten of laten sluiten, een huwelijksaanzoek doen, geslachtsgemeenschap en (voor mannen) genaaide kleding of hoofdbedekking dragen, (voor vrouwen) niqab en handschoenen. Het verbod op een huwelijk en huwelijksaanzoek staat in Sahih Muslim 1409. Ruzie en grof taalgebruik zijn altijd verboden, maar in Ihram extra zwaarwegend.

Wat blijft toegestaan in Ihram? De verboden betekenen niet dat normale hygiëne of noodzakelijke hulpmiddelen wegvallen. Je mag onder meer:

• douchen en je hoofd wassen (Sahih al-Bukhari 1840, Sahih Muslim 1205);
• de Ihram-doeken vervangen door schone doeken;
• een horloge, een normaal toegestane ring, bril, zonnebril, geldriem, gehoorapparaat of paraplu gebruiken;
• een miswak, pleister, verband of ander noodzakelijk medisch hulpmiddel gebruiken;
• noodzakelijke medische of tandheelkundige behandeling ondergaan;
• een deken gebruiken, waarbij een man zijn hoofd niet met de deken bedekt.

Gebruik tijdens de Ihram ongeparfumeerde verzorgingsproducten. Moeten bij een behandeling haren of nagels worden verwijderd, vraag dan een geleerde of compensatie nodig is.

Veelgemaakte fouten bij stap 1:

• ❌ De Miqat passeren zonder Ihram omdat je "eerst naar het hotel" wilt; dat maakt een compensatieoffer verplicht.
• ❌ Denken dat je door het aantrekken van de Ihram-doeken meteen in de gewijde staat bent; die begint pas met de intentie en Talbiyah.
• ❌ Parfum op de Ihram-doeken aanbrengen (op het lichaam vóór de intentie mag wel, voor mannen).

Stap 2: de Tawaf

De Tawaf is zeven rondgangen om de Kaäba, tegen de klok in, beginnend en eindigend bij de Zwarte Steen.

Begin de Tawaf met wudu en probeer die tijdens alle zeven rondes te behouden; de Profeet Muhammad ﷺ verrichtte wudu voordat hij de Tawaf begon (Sahih al-Bukhari 1641 en 1642). Over wat je moet doen als je wudu onderweg verbreekt, verschillen de geleerden. Volg daarin een geleerde die je vertrouwt.

1. Ga de Haram binnen met je rechtervoet en de dua voor het betreden van de moskee. Blijf de Talbiyah zeggen tot je bij de Zwarte Steen de Tawaf begint.
2. Begin bij de Zwarte Steen: raak hem aan of kus hem als het zonder duwen kan; lukt dat niet (meestal), wijs er dan naar met je rechterhand en zeg "Bismillah, Allahu Akbar". Raak verder geen ander deel van de Kaäba aan dan de Zwarte Steen en de Jemenitische hoek (Rukn al-Yamani); dat is de enige plek die je onderweg mag aanraken.
3. Loop zeven rondes tegen de klok in. Mannen laten tijdens de hele Tawaf van de Umrah de rechterschouder onbedekt (idtiba) en lopen de eerste drie rondes met versnelde pas (raml), als de drukte het toelaat. Schone, geschikte sandalen of slippers zijn toegestaan; volg daarbij de aanwijzingen van het Haram-personeel.
4. Tussen de Jemenitische hoek en de Zwarte Steen reciteer je de dua uit Koran 2:201; zie de dua-pagina. Verder is er geen vaste dua per ronde: maak dhikr en dua in je eigen woorden of taal.
5. Na de zevende ronde: mannen beëindigen de idtiba en bedekken beide schouders weer. Bid daarna twee rak'ah met de Maqam Ibrahim waar mogelijk tussen jou en de Kaäba. Je hoeft niet vlak achter de Maqam te staan: bid verder naar achteren of elders in de moskee als het druk is en hinder de Tawaf-stroom niet.
6. Drink Zamzam-water als de gelegenheid zich voordoet. Dit is geen verplicht onderdeel met één vast moment; je kunt gedurende je verblijf Zamzam drinken en daarbij een eigen dua maken.

Veelgemaakte fouten bij stap 2:

• ❌ Vechten om de Zwarte Steen aan te raken; wijzen is volwaardig en duwen is een zonde die je aanbidding schaadt.
• ❌ Voorgeschreven "dua-boekjes per ronde" als verplicht beschouwen; er is geen overgeleverde vaste dua per ronde.
• ❌ De rondetelling kwijtraken; tel bewust of gebruik een teller, en begin een twijfelachtige ronde niet opnieuw op basis van gissing maar bouw op het laagste zekere aantal.
• ❌ Binnen de Hijr (het halfronde muurtje) lopen tijdens de Tawaf: de Hijr hoort bij de Kaäba, dus je moet er omheen lopen, niet erdoorheen. Loop je toch door de Hijr, dan heb je die ronde niet om de volledige Kaäba heen gelopen en telt hij niet mee; loop hem dan opnieuw, correct om de Hijr heen.

Stap 3: de Sa'i

De Sa'i is zeven trajecten tussen de heuvels Safa en Marwah, ter herdenking van Hadjar die daar naar water zocht voor haar zoon Isma'il.

Het is aanbevolen om de Sa'i met wudu te verrichten, maar wudu is geen voorwaarde. Ook hier mag je schone en geschikte sandalen of slippers dragen.

1. Ga naar Safa. Het is soennah om bij het naderen van Safa het vers te reciteren waarin beide heuvels worden genoemd:

   إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ ۖ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا ۚ وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ اللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ

   "Voorwaar, de Safa en de Marwah behoren tot de aangewezen plaatsen van Allah. Wie dan de Hadj of de Umrah verricht naar het Huis: het is geen zonde voor hem om beide te belopen. En wie vrijwillig het goede doet: voorwaar, Allah is Waarderend, Alwetend."

   (Koran 2:158. Vertaling: Sofian S. Siregar, De Edele Koran.)

2. Op Safa: richt je naar de Kaäba, hef je handen en maak de overgeleverde dhikr en je eigen dua's; de teksten staan op de dua-pagina.

3. Loop naar Marwah. Mannen versnellen tussen de twee groene markeringen; vrouwen lopen gewoon door. Safa naar Marwah telt als één traject, Marwah terug naar Safa als het tweede; je eindigt na zeven trajecten op Marwah.

4. Onderweg is er geen vaste dua: dhikr, Koranrecitatie en dua in je eigen taal zijn allemaal goed.

5. Neem noodzakelijke rust. Probeer de zeven trajecten als één doorgaande reeks te voltooien. Moet je door vermoeidheid, ziekte, de zorg voor een kind of het verplichte gebed pauzeren, rust dan en vervolg vanaf de plek waar je bent gestopt. Vraag bij een zeer lange onderbreking om fiqh-advies.

Veelgemaakte fouten bij stap 3:

• ❌ Heen en terug als één traject tellen (dan loop je er veertien).
• ❌ De Sa'i beginnen bij Marwah in plaats van Safa.
• ❌ Denken dat noodzakelijke rust de Sa'i automatisch ongeldig maakt.

Stap 4: Halq of Taqsir

Na de Sa'i sluit je de Umrah af met het scheren (Halq) of over het hele hoofd inkorten (Taqsir) van het haar.

• Mannen: scheren is het meest verdienstelijk (de Profeet ﷺ vroeg drie keer om vergeving voor de scheerders en één keer voor de knippers, Sahih al-Bukhari 1727); inkorten over het hele hoofd mag ook. Rond de Haram zitten kapperszaken die dit snel en hygiënisch doen.
• Vrouwen: knippen een vingerkootje (ongeveer twee centimeter) van het uiteinde van het haar; scheren is voor vrouwen niet toegestaan.

Hiermee is je Umrah voltooid en vervallen alle Ihram-verboden. Moge Allah je Umrah accepteren.

Veelgemaakte fouten bij stap 4:

• ❌ Slechts een paar plukjes knippen; de Taqsir hoort het hele hoofd te omvatten (mannen).
• ❌ De Ihram-verboden al loslaten na de Sa'i, vóór het knippen of scheren.

De volgorde in één overzicht

1. Ghusl, Ihram-kleding en intentie bij de Miqat, daarna Talbiyah
2. Tawaf: zeven rondes om de Kaäba, twee rak'ah bij Maqam Ibrahim, Zamzam
3. Sa'i: zeven trajecten, van Safa naar Marwah
4. Halq of Taqsir: scheren of knippen; de Umrah is voltooid

---

Leer nu de bijbehorende dua's, allemaal met bronvermelding: Dua's voor de Umrah.